Халықаралық жария және жеке құқық ғылыми мектебі

Ғылыми мектеп туралы Ғылыми мектептің қызмет бағыттары Ағымдағы жобалар Аяқталған жобалар

Ғылыми мектеп туралы

Maqsut Narikbayev University жанындағы Халықаралық жария және жеке құқық ғылыми мектебі Құқық жоғары мектебінің ой-өріс өзегі болып табылады. Ғылыми мектеп халықаралық құқық саласында терең де тиянақты ғылыми сарап жүргізу және іс жүзіндегі тәжірибемен ұштастыру мақсатында құрылған. Ғылыми мектеп қазіргі заманның құқықтық түйткілдерін жүйелі түрде зерделеуге, мәнін ашып, Қазақстан мен Орталық Азия кеңістігінде қолдану және түсіндіру мәселелеріне айрықша көңіл бөледі.

Ғылыми мектептің жұмысы ғылым мен тәжірибені тоғыстыруға негізделген. Мұнда ғалымдар мен заңгер-практиктер бірлесе отырып зерттеу жүргізеді, нақты құқықтық мәселелерді талқылайды және соларды шешудің ұтымды жолдарын қалыптастырады. Ғылыми мектеп өз алдына дербес оқу бағдарламаларын жүргізбегенімен, оның жетекшілері мен зерттеушілері дәріс оқу, семинар өткізу және ғылыми жетекшілік жасау арқылы Құқық жоғары мектебінің оқу ісіне белсене араласады.

Ғылыми мектеп өз қызметі арқылы халықаралық құқық саласындағы ғылыми әлеуетті нығайтып, академиялық әріптестікті өрістетеді. Шетел зерттеушілерін тарту, бірлескен ғылыми жобаларды жүзеге асыру және сапалы еңбектер жариялау арқылы Ғылыми мектеп тұрақты ғылыми орта қалыптастырып, Университеттің ұлттық, өңірлік және жаһандық деңгейдегі құқықтық ғылым орталығы ретіндегі орнын бекемдей түседі.

Ғылыми Мектептің құрамы:

Абай Абылайұлы, PhD, қауымдас профессор. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жария құқық және бәсекелестік құқық.
Нұржан Ешниязов, PhD, қауымдас профессор. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жеке құқық және халықаралық азаматтық процесс.
Альберто Пекораро, PhD, ассистент-профессор. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық экономикалық құқық және халықаралық инвестициялық құқық.
Рамазан Көкжалов, докторант, аға оқытушы. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жария құқық және халықаралық зияткерлік меншік құқығы.
Саурық Әбірбек, докторант, аға оқытушы. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жария құқық, халықаралық жеке құқық, сондай-ақ мемлекеттік басқару және норма шығару қызметі.
Жамбыл Әлекбай, докторант, ғылыми ассистент. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жария құқық және халықаралық шарт құқығы.
Мұхаммед Абдель Мотталеб, докторант, оқытушы. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жеке құқық және халықаралық азаматтық процесс.
Айзере Арыстанбек, докторант, ғылыми ассистент. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық жария құқық және халықаралық шарт құқығы.
Рахимбек Көңлімқос, магистрант, ғылыми ассистент. Ғылыми қызығушылықтары: халықаралық экономикалық құқық және санкция құқығы.

Ғылыми мектептің қызмет бағыттары

Халықаралық жария және жеке құқық ғылыми мектебінің қызмет бағыттары халықаралық құқық саласында терең ғылыми зерттеу жүргізуді қамтиды. Бұл зерттеулерде құқық ілімін талдау, салыстырмалы-құқықтық тәсіл және заман талабынан туған құқықтық түйткілдерді саралау негізгі орын алады. Осы арнада жүзеге асырылатын ғылыми жобалар теория мен тәжірибені ұштастырып, ғылыми еңбектерге, сарапшылық талқыларға және құқықтық жаңарту бастамаларына негіз болады.

Ғылыми мектеп тәжірибеге бейім дағдыны жетілдіруге айрықша мән береді. Бұл бағытта шәкірттерді халықаралық деңгейдегі құқық сайыстарына жүйелі түрде дайындау ісі жолға қойылған. Соның қатарында Philip C. Jessup International Law Moot Court Competition, Willem C. Vis International Commercial Arbitration Moot, Pax Moot Court Competition, Jean-Pictet Competition және AIFC Moot Court секілді беделді жарыстар бар. Дайындық барысында құқықтық жазу, ауызша уәж айту және істі стратегиялық тұрғыдан талдау машығы қалыптастырылады.

Ғылыми мектеп зерде мен уәжді ойлауды жетілдіретін қолданбалы орта қалыптастырады. Lex Fantastica пікірсайыс клубы осы істің тірегі ретінде құқықтық уәжді жүйелі құруға, ойды саралап жеткізуге және көпшілік алдында қорғауға баулиды. Сонымен бірге ішкі ғылыми мәжілістер мен жұмыс отырыстары өткізіліп, нақты істер талданып, құқықтық ойлау әдісі жетілдіріледі және тәжірибелік шешімдер түзіледі. Бұл үдеріс халықаралық құқық аясында кәсіби білікті орнықты түрде арттыруға қызмет етеді.

Ағымдағы жобалар

Аяқталған жобалар

Abylaiuly A., Medetbekova D., Abdyrakhmanova K., Refugee Status Determination and Statelessness in Kazakhstan: Analysis of Court Practice (MIND, Maqsut Narikbayev University, 2026)

Іске асқан жоба «Refugee Status Determination and Statelessness in Kazakhstan: Analysis of Court Practice» атты зерттеу есебін әзірлеумен байланысты. Бұл еңбек 2014–2025 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасының сот тәжірибесіне сүйеніп, босқын мәртебесін беру әрі азаматтығы жоқ тұлғаларды тану істеріндегі құқық қолдану заңдылықтарын айқындауға бағытталған. Зерттеу нәтижесі көрсеткеніндей, соттар көбіне босқын мәртебесін беруден бас тарту туралы шешімдерді қолдайды, ал азаматтығы жоқ тұлғаларға қатысты істерде тәжірибе әркелкі болып, өтініш иелері үшін салыстырмалы түрде қолайлы нәтижелер жиі кездеседі.

Алынған қорытындылар халықаралық стандарттардың ресми қабылдануы мен ұлттық деңгейде іс жүзінде қолданылуы арасындағы құрылымдық алшақтықты айқын көрсетеді. Жоба ғылыми да, қолданбалы да маңызға ие болып, босқындар мен азаматтығы жоқ тұлғаларды қорғау саласындағы құқықтық саясатты жетілдіруге негіз қалайды. Зерттеудің түпкі нәтижелері Oxford University Press баспасының босқындар құқығына арналған рецензияланатын журналында жариялануы көзделіп отыр.

Abylaiuly A., Babajanyan E., Abenova A., Kokzhalov R., IEL Intellectual Property Law Kazakhstan (Wolters Kluwer, 2026)

Іске асқан жоба — IEL Intellectual Property Law: Kazakhstan, авторлары А. Абылайұлы, Э. Бабаджанян, А. Абенова және Р. Көкжалов. Бұл еңбек Қазақстандағы зияткерлік меншік құқығын теория әрі практика тұрғысынан жүйелі түрде баяндайды. Форматы жағынан International Encyclopaedia of Laws сериясына жатады, яғни жекелеген құқық салалары бойынша ұлттық құқық жүйелерін таныстыратын елдік монографиялар қатарынан табылады.

Еңбекте Қазақстандағы зияткерлік меншік құқығы заңнама, құқық қолдану, институционалдық тәжірибе және халықаралық міндеттемелер аясында талданады. Мұндай тәсіл тек нормативтік негізді ғана емес, сонымен бірге зияткерлік меншік нысандарын қорғау, пайдалану әрі құқықтарды қамтамасыз ету тетіктерін нақты күйінде көрсетуге мүмкіндік береді.

Жобаның маңызы — Қазақстанның зияткерлік меншік жүйесін халықаралық салыстырмалы-құқықтық кеңістікке енгізуінде. Басылым ғалымдарға, тәжірибеші заңгерлерге, мемлекеттік қызметкерлерге, студенттерге әрі кәсіпкерлік ортаға арналған, яғни зияткерлік меншік саласындағы құқық, саясат пен тәжірибені тұтас ұғынуға мұқтаж қауым үшін маңызды ғылыми және қолданбалы қайнар болып табылады.

Abylaiuly A., Kazakhstani Law of Treaties: Commentary and Overview of Practice (Maqsut Narikbayev University Press, 2025). Published in Kazakh and Russian.

Іске асқан жоба Абай Абылайұлы жазған «Қазақстанның халықаралық шарт құқығы: комментарий және тәжірибеге шолу» атты қазақ және орыс тілдерінде жарияланған еңбекпен байланысты. Басылым оқу құралы сипатында болып, халықаралық шарт құқығының кодификациясына талдау береді, «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» заңына баптық түсіндірме ұсынады, сондай-ақ Қазақстанның ашық шарттық тәжірибесіне шолу жасайды.

Жобаның маңызы — Қазақстандағы халықаралық шарттар құқығын тек оқу пәні ретінде ғана емес, практикалық қолдану саласы ретінде де жүйелеуінде. Еңбек халықаралық шарттарды жасасу, орындау, өзгерту және тоқтату мәселелерімен айналысатын студенттерге, зерттеушілерге, мемлекеттік қызметкерлерге, судьяларға және заң кеңесшілеріне арналған. Басылым Қазақстандағы халықаралық шарт құқығын одан әрі дамыту үшін маңызды ғылыми және қолданбалы негіз қалыптастырады.

Yeshniyazov N., Abdel Mottaleb M. IEL Private International Law: Kazakhstan (Wolters Kluwer, 2025). Published in English.

Іске асқан жоба — Нуржан Ешниязов және М. Абдель Мотталеб авторлығымен жарық көрген IEL Private International Law: Kazakhstan. Бұл еңбек Қазақстанның халықаралық жеке құқығын ағылшын тілінде жүйелі түрде баяндайды. Форматы жағынан International Encyclopaedia of Laws сериясына жатады және Қазақстанның құқық жүйесін халықаралық салыстырмалы-құқықтық кеңістікте таныстырады.

Басылымда юрисдикция, қолданылатын құқықты айқындау, шетел сот шешімдерін тану және орындау, халықаралық азаматтық процесс, сондай-ақ шетел элементі бар отбасы, мұрагерлік, шарттық және корпоративтік қатынастар мәселелері талданады. Жобаның маңызы — Қазақстандағы халықаралық жеке құқық тәжірибесін шетелдік зерттеушілерге, заңгерлерге, соттарға, арбитрлерге және халықаралық кеңесшілерге қолжетімді етуінде, сонымен қатар осы саланың академиялық негізін нығайтуында.

Dozhdev D., Roman Private Law. Translation to Kazakh by N. Yeshniyazov (Smart University Press, 2024)

Іске асқан жоба — Д. Дождёв жазған «Римдік жеке құқық» еңбегін қазақ тіліне аудару Нуржан Ешниязов жетекшілігімен жүзеге асқан. Бұл еңбек римдік жеке құқықтың негізгі институттарын жүйелі түрде ашып, қазіргі цивилистиканы түсінудегі орнын айқындайтын іргелі оқу және доктриналық қайнар болып табылады. Дождёв еңбегі посткеңестік кеңістіктегі римдік жеке құқық жөніндегі маңызды еңбектердің бірі ретінде бағаланады.

Жобаның маңызы — қазақ тіліндегі академиялық және кәсіби ортаға жеке құқықтың құқықтық негіздерін танытатын басты қайнарға жол ашуында. Аударма мемлекеттік тілдегі іргелі құқық әдебиеттерінің тапшылығын толықтырып, римдік жеке құқықты түсінуді тереңдету арқылы студенттер, зерттеушілер және тәжірибешілер даярлығын күшейтеді. Бұл білім қазіргі азаматтық және салыстырмалы құқықты игерудің қажетті іргетасы болып табылады.

Yeshniyazov N., A Commentary on the Provisions of the Republic of Kazakhstan’s Legislation in Private International Law: A Practical and Study Manual (Smart University Press, 2023). Published in Kazakh and Russian

Негізгі зерттеу жобасы Н. Ешниязов жазған A Commentary on the Provisions of the Republic of Kazakhstan’s Legislation in Private International Law: A Practical and Study Manual атты қазақ және орыс тілдерінде жарияланған еңбекпен байланысты. Бұл еңбек Қазақстан Республикасының халықаралық жеке құқық саласындағы заңнамасына жүйелі түсіндірме беріп, коллизиялық нормалардың мазмұнын, қолданбалы құқықты айқындау тетіктерін және практикалық қолданылу ерекшеліктерін ашады. Зерттеу доктриналық талдауды практикалық бағдармен ұштастырып, теория мен құқық қолдану арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.

Ғылыми мектеп аясында бұл еңбек Қазақстандағы халықаралық жеке құқықтың заманауи академиялық негізін қалыптастырудың өзекті құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. Ол ұлттық құқықтық реттеуді түсінудегі бытыраңқылықты жоюға және халықаралық жеке құқық нормаларын түсіндіру мен қолдануда бірізді тәсіл қалыптастыруға бағытталған. Басылым құқықтық білім беру мен тәжірибе сапасын арттыруға ықпал етіп, студенттерге, судьяларға, зерттеушілерге және заңгерлерге арналған оқу құралы және қолданбалы құрал қызметін атқарады.